Môi trường PDA: thành phần, cách pha và bảo quản
PDA (Potato Dextrose Agar) là môi trường phổ biến nhất để nuôi cấy nấm men và nấm mốc. Trong phòng nuôi cấy mô, PDA còn được dùng để kiểm tra nguồn nhiễm nấm; ở các cơ sở trồng nấm, PDA dùng để nhân giống gốc.
Môi trường PDA là gì?
Môi trường PDA (Potato Dextrose Agar) là môi trường thạch gồm dịch chiết khoai tây, đường dextrose và agar, dùng phổ biến để nuôi cấy, phân lập và giữ giống nấm men, nấm mốc. Môi trường hơi acid (pH khoảng 5,6) và giàu carbohydrate nên nấm phát triển tốt. Có hai cách chuẩn bị: dùng bột PDA pha sẵn hoặc tự pha từ khoai tây tươi.
Thành phần PDA
Công thức PDA cổ điển cho 1 lít gồm dịch chiết khoai tây, đường dextrose và agar:
| Thành phần | Lượng cho 1 lít | Vai trò |
|---|---|---|
| Dịch chiết khoai tây (từ 200 g khoai tây) | tương đương 4 g | Cung cấp tinh bột, khoáng và chất dinh dưỡng |
| Dextrose (glucose) | 20 g | Nguồn carbon cho nấm phát triển nhanh |
| Agar | 15 g | Làm đông môi trường |
| pH cuối | 5,6 ± 0,2 | Môi trường hơi acid, phù hợp với nấm |
PDA dạng bột pha sẵn đã phối trộn sẵn các thành phần trên, dùng 39 g cho 1 lít nước cất.
Cách pha 1 lít từ bột PDA pha sẵn
- Cân 39 g bột PDA cho vào 1 lít nước cất.
- Khuấy đều, đun sôi và khuấy cho đến khi bột tan hoàn toàn, dung dịch trong.
- Hấp khử trùng ở 121 °C trong 15 phút.
- Để nguội khoảng 45–50 °C rồi đổ đĩa petri hoặc ống nghiệm trong điều kiện vô trùng.
- Để môi trường đông, lật úp đĩa để tránh nước đọng trên mặt thạch.
Tự pha PDA từ khoai tây tươi
- Gọt vỏ, rửa sạch và thái hạt lựu 200 g khoai tây.
- Đun với khoảng 500 mL nước cất đến khi khoai chín mềm.
- Lọc lấy nước qua vải hoặc gạc, bỏ bã.
- Thêm 20 g dextrose và 15–20 g agar, bổ sung nước cất đến 1 lít.
- Đun cho agar tan hoàn toàn, rồi hấp 121 °C trong 15 phút.
Môi trường tự pha có chất lượng thay đổi theo giống và độ tươi của khoai. Khi cần kết quả ổn định, lặp lại được, nên dùng bột PDA pha sẵn.
Bảo quản
- Bột PDA hút ẩm: đậy kín nắp, để nơi khô mát theo hướng dẫn trên nhãn.
- Đĩa và ống đã đổ: bảo quản 2–8 °C, lật úp, cho vào túi kín để thạch không bị khô.
- Trước khi dùng, bỏ đĩa có khuẩn lạc lạ, nứt hoặc khô mặt thạch.
Khi nào dùng Rose Bengal thay cho PDA?
PDA giúp hầu hết nấm phát triển tốt, nhưng nấm mốc mọc lan nhanh dễ che lấp khuẩn lạc khác. Khi cần phân lập nấm có chọn lọc, các phòng thí nghiệm thường dùng Rose Bengal Agar: chất rose bengal hạn chế nấm mọc lan và vi khuẩn, giúp tách khuẩn lạc rõ hơn.
Hóa chất nhắc đến trong bài
Xem theo nhóm: Môi trường vi sinh, dịch chiết: PDA, peptone · Agar, gelrite, than hoạt tính và phụ gia nuôi cấy mô
Câu hỏi thường gặp
Pha 1 lít PDA cần bao nhiêu gam bột?
Với bột PDA pha sẵn theo công thức chuẩn, dùng 39 g cho 1 lít nước cất. Luôn kiểm tra lại lượng ghi trên nhãn của sản phẩm đang dùng.
PDA có dùng nuôi cấy vi khuẩn được không?
PDA được thiết kế cho nấm men và nấm mốc. Vi khuẩn có thể mọc trên PDA nhưng thường dùng các môi trường chuyên cho vi khuẩn như LB hoặc nutrient agar.
Vì sao PDA bị lỏng, không đông?
Thường do agar chưa tan hết trước khi hấp, đun lại môi trường sau khi đã acid hóa, hoặc cân thiếu bột. Hãy đun sôi cho tan hẳn và cân đúng lượng.
PDA pha sẵn và PDA tự pha từ khoai tây khác gì nhau?
Bột PDA pha sẵn có thành phần cố định nên kết quả ổn định giữa các mẻ. PDA tự pha từ khoai tây rẻ hơn nhưng chất lượng thay đổi theo giống và độ tươi của khoai.
Có pha môi trường PDA dạng lỏng được không?
Được. Bỏ agar khỏi công thức sẽ có môi trường lỏng, thường gọi là PDB (Potato Dextrose Broth), dùng để nuôi nấm trong dịch lỏng.
Về tác giả
Chịu trách nhiệm chuyên môn: CEO Nguyễn Huỳnh Điệp Phương, Cử nhân Hóa học, 15 năm kinh nghiệm làm việc với hóa chất.
Bài viết liên quan
Vi sinh & nấmMôi trường LB (Luria-Bertani): thành phần và cách pha 1 lít
Môi trường LB dùng nuôi E. coli, Agrobacterium và nhiều vi khuẩn. Thành phần LB Miller, Lennox, cách pha 1 lít LB lỏng và LB thạch, lưu ý khi thêm kháng sinh.
Theo cây trồngNuôi cấy mô lan: danh sách hóa chất cần chuẩn bị
Nuôi cấy mô lan (hồ điệp, Dendrobium…): danh sách hóa chất cho từng giai đoạn khử trùng mẫu, gieo hạt, nhân protocorm, ra rễ và lưu ý chọn công thức.
Hỏi đápHấp khử trùng môi trường nuôi cấy ở 121 °C trong bao lâu là đủ?
Hấp khử trùng môi trường nuôi cấy ở 121 °C bao lâu là đủ: thời gian theo thể tích bình, hấp quá lâu gây hại gì và cách kiểm tra nồi hấp đạt hiệu quả.