Hấp khử trùng môi trường nuôi cấy ở 121 °C trong bao lâu là đủ?
Hỏi: Công thức nào cũng ghi "hấp khử trùng 121 °C trong 15–20 phút". Vậy bình 1 lít hay 2 lít có cần hấp lâu hơn không, và hấp lâu hơn cho chắc có sao không?
Trả lời ngắn
15–20 phút ở 121 °C là thời gian phổ biến cho ống nghiệm và bình nhỏ. Với bình chứa thể tích lớn, cần thời gian dài hơn vì môi trường ở tâm bình mất thêm thời gian mới đạt 121 °C. Nhưng không nên hấp lâu tùy tiện, vì nhiệt kéo dài làm môi trường biến chất.
Vì sao thể tích lớn cần hấp lâu hơn?
Đồng hồ nồi hấp đo nhiệt độ buồng hấp, không phải nhiệt độ bên trong môi trường. Một bình 2 lít cần khá nhiều thời gian để nhiệt truyền từ thành bình vào tâm. Nếu tính 15 phút từ lúc buồng đạt 121 °C, phần giữa bình lớn có thể chưa đủ thời gian ở nhiệt độ khử trùng.
- Chia môi trường vào nhiều bình nhỏ giúp hấp nhanh và đồng đều hơn.
- Với bình lớn, kéo dài thời gian theo hướng dẫn của nhà sản xuất nồi hấp hoặc quy trình đã kiểm chứng tại phòng lab.
- Xếp bình thưa, không chồng kín để hơi nước lưu thông.
Hấp quá lâu gây hại gì?
- Đường bị caramel hóa và phản ứng với axit amin làm môi trường sẫm màu, có thể sinh chất ức chế sinh trưởng.
- Agar bị thủy phân, nhất là khi pH thấp, làm thạch mềm hoặc không đông.
- Một số vitamin và chất điều hòa sinh trưởng bị phân hủy. Chất kém bền nhiệt như GA₃ thường được lọc vô trùng và thêm sau khi hấp.
Quy trình hấp an toàn và hiệu quả
- Đổ môi trường không quá 2/3 thể tích bình; nới lỏng nắp hoặc dùng nút bông, nắp có lỗ thông.
- Kiểm tra mực nước trong nồi hấp; xếp bình thưa.
- Đuổi hết không khí lạnh ra khỏi buồng hấp trước khi đóng van, vì không khí còn sót làm nhiệt độ thực thấp hơn.
- Giữ 121 °C đủ thời gian theo thể tích bình.
- Xả áp từ từ để môi trường không sôi trào; chỉ mở nắp khi áp suất về 0.
Muốn chắc chắn nồi hấp đạt hiệu quả, dùng băng chỉ thị nhiệt cho mỗi mẻ (chỉ cho biết đã tiếp xúc nhiệt) và định kỳ dùng chỉ thị sinh học chứa bào tử Geobacillus stearothermophilus để kiểm chứng khả năng diệt khuẩn thực sự. Nồi hấp dung tích lớn như nồi hấp 100 lít IAL100 phù hợp cho phòng lab sản xuất.
Hóa chất nhắc đến trong bài
Xem theo nhóm: Agar, gelrite, than hoạt tính và phụ gia nuôi cấy mô · Môi trường MS pha sẵn và nguồn carbon · Chất điều hòa sinh trưởng: auxin, cytokinin, GA₃
Câu hỏi thường gặp
Băng chỉ thị đổi màu có nghĩa là đã vô trùng?
Chưa chắc. Băng chỉ thị chỉ cho biết vật đã tiếp xúc nhiệt độ cao. Để kiểm chứng khả năng khử trùng, cần chỉ thị sinh học.
Có thể hấp môi trường bằng nồi áp suất gia đình không?
Một số nơi làm vậy khi mới bắt đầu, nhưng khó kiểm soát nhiệt độ và thời gian. Phòng lab sản xuất nên dùng nồi hấp có đồng hồ nhiệt độ và áp suất.
Vì sao môi trường bị trào khi mở nồi hấp?
Do xả áp quá nhanh làm chất lỏng sôi bùng. Hãy để áp suất giảm từ từ về 0 rồi mới mở nắp.
Vì sao hấp khử trùng ở 121 °C mà không phải 100 °C?
Ở 100 °C (nước sôi) nhiều bào tử vi khuẩn vẫn sống sót. Hơi nước bão hòa ở 121 °C, áp suất dư khoảng 1 atm, đủ nhiệt để diệt cả bào tử trong thời gian hợp lý.
Hấp khử trùng có làm thay đổi pH môi trường không?
Có. pH thường giảm sau khi hấp, vì vậy cần chỉnh pH chính xác trước khi hấp.
Tài liệu tham khảo
- George E.F., Hall M.A., De Klerk G.-J. (chủ biên) (2008). Plant Propagation by Tissue Culture, 3rd ed., Vol. 1: The Background. Springer, Dordrecht. doi:10.1007/978-1-4020-5005-3
Về tác giả
Chịu trách nhiệm chuyên môn: CEO Nguyễn Huỳnh Điệp Phương, Cử nhân Hóa học, 15 năm kinh nghiệm làm việc với hóa chất.
Bài viết liên quan
Hỏi đápAgar hay Gelrite: nên chọn chất tạo gel nào?
So sánh agar và Gelrite (gellan gum) trong nuôi cấy mô: nguồn gốc, lượng dùng, độ trong, điều kiện đông và ưu nhược điểm để chọn đúng chất tạo gel.
Hỏi đápVì sao phải chỉnh pH môi trường nuôi cấy mô về 5,7–5,8?
Vì sao pH môi trường nuôi cấy mô cần chỉnh về 5,7–5,8: ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng và độ đông của thạch, chỉnh bằng gì và chỉnh lúc nào cho đúng.
Tin Hóa Sinh11/11 là ngày gì? Hóa Sinh "mai mối" 11 cặp đôi hoàn hảo trong phòng nuôi cấy mô
11/11 là ngày gì? Ngày Độc thân, ngày hội mua sắm, Ngày Pepero… Còn trong phòng nuôi cấy mô, Hóa Sinh "mai mối" 11 cặp đôi hoàn hảo, kèm 3 câu đố vui.